Mezopotamia – kraina leżąca pomiędzy dwoma rzekami, Eufratem i Tygrysem. Obszar ten podzielony miedzy kilka państw jest kolebką cywilizacji i kryje w sobie wiele, nadal jeszcze nieodkrytych przed nami, tajemnic. W piątkowy wieczór razem z Andrzejem Reiche, archeologiem z Muzeum Narodowego w Warszawie, uczestnicy Nocy Badaczy mieli możliwość zagłębić się w wielką kulturę Mezopotamii oraz zapoznać się ze zbiorami Muzeum Narodowego przywiezionymi z terenów Iraku.
Europejskie badania Mezopotamii rozpoczęły się w początkach XVIII wieku, aczkolwiek polskie wykopaliska w tym rejonie trwają dopiero od lat siedemdziesiątych. Warto podkreślić, iż renoma polskich ekspedycji rozpoczętych jeszcze przez prof. Kazimierza Michałowskiego przetrwała do dnia dzisiejszego. Pierwsze polskie wykopaliska pod kierownictwem dr Janusza Męszyńskiego ograniczały się początkowo tylko do północnej części Mezopotamii. Niestety po jego tragicznej śmierci badania przerwano. Udało się je wznowić na początku lat osiemdziesiątych.
Warto podkreślić, iż Polacy wówczas brali udział w wykopaliskach ratunkowych, finansowanych przez iracką stronę. Niestety wiązało się to z tym, iż żadne z podziemnych skarbów odkrytych przez polską ekspedycje nie mogły być przywiezione do naszego kraju. Polskie wykopaliska, mimo, iż posiadały ograniczone fundusze, były przeprowadzone także na zachodzie i północy Iraku, i właśnie tam, nad wschodnim brzegiem Tygrysu podjęto prace, które zakończyły się dużym sukcesem. Udało się wówczas odnaleźć wioskę z okresu wczesnego neolitu. Wykopalisko to umożliwiło także odkrycie wielu dzieł sztuki m.in. kamiennych rzeźb, które pełniły funkcje rozcieraczy. Badania w Iraku, jak zaznacza Andrzej Reiche, dostarczają nam ogromnej wiedzy na temat osadnictwa, życia, sztuki, kultury i całej cywilizacji starożytnej Mezopotamii.Ważnym jej elementem jest literatura. Jest ona skarbnicą wiedzy o historii i funkcjonowaniu starożytnych społeczeństw. Teksty źródłowe przekazują nam także jak żyli ludzie w tamtych czasach, ich emocje oraz uczucia.
Koniec lat osiemdziesiątych to zakończenie wykopalisk na terenie Iraku, aczkolwiek nie oznaczało to końca wykopalisk ratunkowych. W połowie lat dziewięćdziesiątych polska ekspedycja rozpoczęła pracę na terenie Syrii. Podczas tych prac udało się odnaleźć osadę z okresu mitanińskiego, niestety była ona mocno zniszczona.
Większość zabytków odkrytych dzięki ciężkiej pracy, a także ogromnej pasji archeologów możemy obecnie podziwiać w Galerii Sztuki Starożytnej w Muzeum Narodowym w Warszawie. Jak podkreśla Andrzej Reiche, badacze wielokrotnie pracują całe dnie i noce przy wykopaliskach. To jest ich praca, ale praca ta połączona jest z ogromna pasją i fascynacją zawodem, który się wykonuje. Pozostaje więc jedynie zadać pytanie, czyż nie warto na własne oczy zobaczyć efekty tej jakże fascynującej pracy badacza i archeologa?
Natalia Jaworksa
